Rozenfeest

Om deze tijd van het jaar staan de vele verschillende soorten rozen in onze tuin in bloei.

De roos is mijn favoriete bloem, sinds ik, toen ik nog een klein meisje was, die voor het eerst opmerkte in een haag van de buren. Ik herinner me nog de geur en de kleur van de bloemen; de bewolkte lucht en mijn ver- en be-wondering op dat allang vervlogen moment, alsof het de dag van gisteren was. Welke roos het is geweest die zo'n indruk op me maakte weet ik niet, maar ik heb er jarenlang naar gezocht en ik ben tenslotte tot de conclusie gekomen dat het een variant van de 'New Dawn' moet zijn geweest, een roos, die een haast onwaarneembare geur verspreidt en een tere, schelproze kleur bezit.

Al jaren verzamel ik rozen en heb zelfs enige met succes gestekt. Het belangrijkste van rozen, en eigenlijk van alle bloemen , vind ik, dat ze moeten geuren. Het hoeft niet zo'n sterke lucht te zijn als die, die de jasmijn, datura's of lelies verspreiden , maar rozen zonder geur zijn misschien wel mooi om naar te kijken, maar dat vormt maar de helft van hun charisma.

Met bewondering kijk ik in mijn vele tuinboeken naar de ontwerpen van groententuinen, kruidentuinen, boomgaarden, Japanse tuinen, noem maar op. Ik word gefascineerd door de ideeën die ze me geven over, hoe onze 3000 m² eruit zouden kunnen zien . Tegelijkertijd besef ik ook, dat de plaatjes in die boeken er zo mooi uitzien, omdat er in de getoonde tuinen een hele reeks tuinlieden aan het werk zijn, waar ik in mijn eentje niet tegen op kan , en dat fotografen alleen maar selectieve plaatjes publiceren.

Soms denk ik met weemoed terug aan de tijd, dat ik regelmatig in Japan kwam en daar de tuinlieden bezig zag, die in traditionele kleding en hagelwitte handschoenen aan, de azaleastruiken snoeiden met een 'nagelschaartje'. Bovendien werd ieder individueel blaadje van de paden geraapt en de vijvers, waarin de kleurrijke Koi rondzwommen, met stille concentratie verzorgd.

Dat is één van de manieren om de natuur op een esthetische manier te bedwingen. Een andere is de Engelse manier, waarin de grond verdeeld wordt in 'tuinkamers.' Maar wat je ook doet, je krijgt altijd te maken met een natuur, die zijn eigen wetten kent en als je niet je tuin vol onkruid wilt hebben staan of ongewenste dieren hun gang wilt laten gaan, zoals een paar jaar geleden een echte slakken-invasie die mijn kruiden en pas gezaaide plantjes opvraten, dan moet je een list verzinnen. Met gif wil ik niet werken, dus zet ik, zoveel mogelijk, planten en struiken bij elkaar, die elkaar wederzijds tegen plagen beschermen. Dat is een heel uitgezoek. Dan moet je nog rekening houden met uitputting van de grond, zodat je ieder jaar de groenten, kruiden en bloemen op een andere plaats moet zaaien en planten en als je dan ook nog de maankalender in de gaten wilt houden, is het allemaal nog helemaal niet zo eenvoudig.

Als ik mijn tuin boven al mijn activiteiten prioriteit zou geven , zou ik 8 uur per dag erin moeten werken om in de buurt te kunnen komen van de perfectie, die ik ambieer. Op dit tijdstip van mijn leven heb ik nog teveel andere interesses, dus kijk ik, in plaats van in de tuin te werken, naar plaatjes in boeken, en droom weg bij alle mogelijkheden, die er worden getoond.

Één van de mooiste van de vele tuinboeken die ik bezit, vind ik die van, de Amerikaanse, Martha Stewart .

Ik zag haar voor het eerst op de TV, zo'n 13 jaar geleden, toen ik op bezoek was bij vrienden in New York, en was onder de indruk van haar tips op het gebied van binnenhuisarchitectuur, koken en tuinieren. Haar boek over de tuinen rond haar eigen buitenhuis in Westport, Connecticut: "Martha Stewart's Gardening Month by Month " is een lust voor het oog . Je ziet haar daarin met de laarzen en tuinhandschoenen aan, in ieder seizoen wroeten in de bodem, alsof ze alle tijd van de wereld heeft. Ik denk, dat in de realiteit, haar tuinarchitecten en tuinlieden het werk doen, terwijl zij zich wijdt aan haar zakenimperium, maar fraai ziet het er allemaal wel uit. Haar ontwerp voor de rozenbogenlaan is prachtig en ik zou die best willen kopiëren, want rozen gedijen hier goed , misschien komt het er nog eens van.

De laatste dagen hebben de rozen echter geleden onder de slechte weersomstandigheden. In Nederland is het nu prachtig weer en als het daar mooi is, is het hier, in Spanje, slecht ( en andersom.) Al drie dagen hebben we last van Gota Fría-achtige regens, onweer, hagel en lage temperaturen. De bloemen hangen er treurig bij, helemaal doordrenkt als ze zijn door het water. De baby-zwaluwtjes worden door hun moeder warm gehouden ( als dat maar goed gaat,) en wij hebben de centrale verwarming maar weer aangestoken.

Juana la Loca

Op een weblog van een mij onbekende Belgische, kwam ik deze opdracht tegen : Kijk in het eerste boek waar je oog op valt in jouw boekenkast, lees op blz. 123 de eerste drie regels na regel 5, en schrijf daar een stukje bij. Ik dacht: " Hé, dat vind ik interessant, ik ga zoeken naar een boek, dat met Spanje te maken heeft." En dit was wat ik vond in het boek van Johan Brouwer : 'Johanna de Waanzinnige.' ( 1940 )

Haar rondzwerven met het lijk van haar man had het volk als een wanhopige daad van een ontroostbaar gemoed gezien. Passionele excessen zijn het volk niet vreemd. Het weet dat die hartstochtelijke uitingen afnemen naarmate de gevoelsstormen luwen, en dat het tijdelijke verduisterde verstand weer tot bezinning komt wanneer het hart rustig wordt.

Johanna, de dochter van Ferdinand van Aragón en Isabella van Castilië ( Los Reyes Católicos) reed met haar gevolg door Spanje naar haar landgoed. In zoverre was dat normaal in 1507, maar wat niet normaal was, was, dat ze haar man ( Philips van Bourgondië, bijgenaamd : 'de Schone' ) bij zich had, die al enkele maanden daarvoor overleden was. Overdag verbleef ze in kloosters en liet ze missen voor hem opvoeren, in de hoop hem zo weer tot leven te kunnen wekken, en 's nachts reisde ze. Soms wilde ze stoppen en dan moesten de bedienden het stoffelijk overschot uit zijn kist halen en dan praatte ze met hem, terwijl ze hem streelde en kuste. De stille nacht, het toortslicht dat soms door de wind werd uitgeblazen; het was een spookachtige vertoning.

Tijdens hun huwelijk was Philips zelden thuis geweest en had hij haar verwaarloosd. als hij er wel was. Er waren tenslotte nog zoveel meer vrouwen op deze wereld, dan die ene, die om dynastieke redenen, zijn vrouw en moeder van de toekomstige koningen en keizers van Europa moest worden.

Ondanks het feit, dat hun huwelijk 'gearrangeerd ' was, was Johanna ècht dol op haar man en, naar wat boze geesten vermelden, probeerde ze hem wanhopig ,tijdens zijn leven, aan zich te binden. Dat was haar nooit gelukt. Echter, nu hij gestorven was, kon ze met hem doen wat ze wilde. Was ze waanzinnig of is het begrijpelijk, dat, als je iemand verliest waar je zielsveel van houdt, het moment van afscheid nemen zolang mogelijk probeert uit te stellen ? Of zelfs tegen beter weten in hoopt, dat er sprake is van een vergissing en dat hij/zij plotseling de ogen opent en zal herrijzen uit de dood ? Wat zouden vele mensen doen die hetzelfde meemaken, als de wetten het hen niet verhinderden de overledene langer bij zich te houden dan de toegestane paar dagen ?

Op Mallorca hadden we een buurman, die na 40 jaar huwelijk plotseling zijn vrouw verloor door een hartaanval. Omdat het in Venezuela gebeurde, moest het stoffelijk overschot binnen 24 uur begraven of gecremeerd worden. Hij koos voor het laatste, zodat het gemakkelijker zou zijn haar mee terug, in het vliegtuig, naar Europa te nemen. Hij smokkelde de urn met haar as door de douane en maakte in zijn tuin, bij de achterdeur, een graf voor haar, wat officieel verboden is. Iedere avond, voordat hij ging slapen, ging hij onder het maan- en sterrenlicht, met een drankje naast haar grafsteen zitten en sprak dan met haar over alles wat hem die dag overkomen was. Was hij waanzinnig ?

Misschien draagt iedereen wel een geliefde persoon diep binnen in zich mee die, op onverwachte momenten, of 's nachts, in onze gedachten tevoorschijn komt en waar we dan mee communiceren door ons scènes, van lang geleden, weer voor de geest te halen , om na te spelen en er misschien wel een andere wending aan te geven. Of dingen aan te wijzen en ons dan verbeelden, dat de ander dat ook kan zien, zodat het lege gevoel, al is het maar voor een ogenblik, opgeheven wordt.

Johanna werd later het slachtoffer van hof-intriges en zou haar hele verdere leven opgesloten gehouden worden in het afgelegen kasteel van Tordesillas. Haar vader heeft ervoor gezorgd, dat ze nooit Koningin Johanna zou worden. Na zijn dood volgde haar zoon Karel V ( in Spanje,Carlos I ) hem op. Als kleinzoon van de koningen Isabella en Ferdinand van Spanje ( en de overzeese gebieden,) en de Habsburgse keizer Maximiliaan van Oostenrijk en de Lage Landen, zou hij regeren over een keizerrijk, waar de zon nooit onderging.

Floppi en Mützi

Totdat we hier 10 jaar geleden kwamen wonen, waren we er in geslaagd ieder zielig diertje dat we tegenkwamen, niet te adopteren. Maar waar het aan gelegen heeft weet ik niet, maar toen Floppi, als een zes weken oud hoopje ellende, huilend om zijn moeder, onze tuin binnenliep en tussen de spinnenwebben ging liggen in het uiterste hoekje van één van de garages en ik in zijn bruine oogjes keek, was het met me gebeurd. "Het is het noodlot, " dacht ik. Gelukkig was Wim het met me eens, toen ik zei, dat we wel aan een hondje toe waren. En zo werden we de eigenaren van een Jack Russell-achtige hond, met Welsh Gorkis en Keeshonden onder zijn voorvaderen, al hadden we geen idee hoe we met honden om moesten gaan. Meteen onze vriend op Mallorca gebeld, die alle dieren redde, die hij tegenkwam: egeltjes werden gevoerd met gehaktballetjes, duiven reden mee op de beugel van zijn open jeep en vele katten lagen overal op zijn meubilair te mediteren. Hij had één hond, Archibald genaamd, die hij gevonden had in de besneeuwde berm van de weg naar de Puig Major ( de hoogste berg op Mallorca.) Wij moesten hem melk geven, zei hij, en of hij een grote of kleine hond was ? Geen idee. Tussen zijn wollige vacht zagen we de vlooien lopen en hij zat onder dat vervelende onkruid, dat blijft vastplakken of weerhaakjes heeft. 's Avonds wilde hij niet alleen gelaten worden en dom als wij waren, namen wij hem mee naar de slaapkamer. Pas jaren later, toen we een andere hond, Pablo Podenco, adopteerden, konden we weer zonder hond, die de hele nacht van bed naar mand en mand op bed sprong, slapen.
Na een bezoek aan de dierenarts, die hem gezond verklaarde, en de aanschaf van hondenvoer, konden we beginnen met het opvoeden en zindelijk maken. Vele boeken daarover aangeschaft en gelezen, zodat we konden ontdekken, wat we allemaal fout gedaan hadden. Ook vond ik het heel vervelend, dat als honden 'naar de WC' moeten of moeten overgeven, ze dat bij voorkeur doen op het witte wollen kleed onder de vleugel. Kennelijk voor honden een hele aantrekkelijke badkamer. En dan het knagen aan deuren, traptreden en stoelspijlen...mens, praat me er niet van.
Het is waarschijnlijk net als met kinderen opvoeden : op de eerste wordt geëxperimenteerd, maar met iedere volgende, wordt het gemakkelijker. Zo verliep de opvoeding van Pablo heel wat vlotter en toen we vorig jaar Mützi uit het asiel haalden, als speelkameraadje voor Floppi, die na Pablo's dood weer bij ons in de slaapkamer sliep, was het een fluitje van een cent.
Mützi is een speciaal geval, omdat hij anderhalf jaar in het asiel had gezeten en wij de vierde eigenaren waren. Hij was eigenlijk 'onplaatsbaar' , vonden de verzorgers in het asiel, maar wij wilden het wel proberen. Ik herinnerde me, dat ze, aan een vriendin van ons, Mützi hadden willen verkopen als een teckel, maar zij vond hem een afschuwelijk mormel, en was verontwaardigd, want al heeft hij korte, kromme, stevige pootjes lijkt zijn lichaam meer op die van een Welsh Gorki, maar de kop ...? We vroegen ons af, wat het probleem was waarom de vorige eigenaren hem niet konden handhaven. Wat wel bij meer honden het geval is, bleek, dat hij agressief werd als je in de buurt van zijn eten kwam. Bovendien at hij ook Floppi 's voer op, die dat overigens allemaal best vond. Sinds we hem gescheiden te eten geven en hem met rust laten, is er niets meer aan de hand. We kunnen tegenwoordig wèl zijn eten weghalen, al bromt hij dan een beetje.
Maar het leukste is, dat hij van een stil, wantrouwig beestje, nu blij en gelukkig is en iedere dag vrolijk in de tuin rent en met Floppi speelt. Hij komt ook regelmatig even langs om een aai of knuffel te geven of te ontvangen en ligt het liefste de hele dag buiten om huis en tuin te bewaken.

Ruiseñor, rossignol, nachtegaal

Dat het lente is wisten we al een tijdje, maar vannacht werden we voor het eerst wakker gehouden door een nachtegaal.
Ik herinner me nog wat mijn grootouders zeiden , toen ze in een bejaardenhuis waren gaan wonen in het Alkmaarder Hout, begin zestiger jaren. Op een mooie lente-avond hadden ze een nachtegaal horen zingen, toen ze op hun kleine balkonnetje ( wat een luxe) zaten. Ik was jaloers, want ik had nog nooit een nachtegaal gehoord; het moest wel iets heel moois en romantisch zijn.
Pas in 1985, toen ik voor het eerst in Mallorca kwam, heb ik het geluid van de nachtegaal leren kennen Hij verhinderde ons te slapen met zijn gezang. Hij zat vlakbij in de vallei en omdat het zo stil was leek het wel of zijn aria een echo had. Dat hoorde hij , denk ik, ook, dus deed hij nog extra zijn best. Toen mijn ouders op een keer in de lente bij ons op bezoek waren, zei mijn moeder, dat ze het maar raar vond dat een gekke vogel de hele nacht voor haar raam had zitten zingen. " Hé Ma, dat is nu een nachtegaal ", zeiden wij.
Andere vogels, die we in Nederland niet meer hoorden waren de boerenzwaluw ( ze broeden nu, dus de mannetjes hadden gewoon even een omweg gemaakt, zoals mannetjes nu eenmaal doen), de hop en de kleinooruil met zijn schattige "piep...piep...piep ..." .
's Morgens als het licht wordt hoor ik eerst de haan, daarna de merel ( die het fluitje van de buurman, om zijn honden te roepen, heeft ingelast in zijn prachtige lied ) , de boerenzwaluw, de zwartkopjes en de vinkjes. Het minder welluidende gekwetter van de musjes nemen we op de koop toe, omdat ze nu, helaas, een bedreigde diersoort zijn geworden.
Dan is er nog dat intrigerende gezang , waar ik lang over gedaan heb om er achter te komen hij welke vogel dat hoort. Pas bij een uitzending van 'Vroege Vogels' , die helemaal gewijd was aan vogelgeluiden, kwam ik erachter dat het over een wielewaal gaat, ofwel 'oriole' in het Engels.
Daarbij komen nog de geluiden van de duiven en, jawel, een ezel. Zuidelijker kan niet.
Het doet me altijd denken aan het Midden Oosten: Amman waar ik op een morgen wakker werd en een ezel hoorde balken. Zo hoort het ook. Je bent ver van huis en daar horen geluiden bij, die specifiek zijn voor dat gebied en die niet thuis horen in je nationale geluiden-archief.
Ik vraag me af, hoe lang deze dieren, en wij, nog kunnen overleven. Het beton en asfalt rukken aan alle kanten op, de vogels en andere diersoorten steeds verder terugdringend het binnenland in, tot er geen plek meer voor ze over is.
Stel je voor, je wordt wakker en je hoort alleen nog maar het geluid van brommers, motoren, auto's, vrachtwagens, bussen, treinen en vliegtuigen. Of zoals in de VS , politie-sirenes, 24 uur per dag. Meer mensen, minder water, minder voedsel , minder natuur, meer milieu-verontreiniging.
Soms denk ik wel eens dat het gemeenschappelijke motto van de huidige wereldbevolking: "après nous le déluge " is geworden Hoe zou de Zonnekoning hebben moeten weten , dat het allemaal nog veel erger kon? Hopelijk komen ook mijn sombere toekomstvisioenen niet uit, maar ik hoop niet meer mee te maken wat ik denk dat gaat gebeuren.

To be or not to be the club captain

Senioren, die tennisen. Als je daar aan denkt, zie je lieve ouwe oma's en opa's voor je, die genieten van hun laatste jaren, en in de milde zonneschijn van de Costa Blanca op een ontspannen manier een lekker balletje slaan om daarna gezellig keuvelend over kinderen, kleinkinderen ( achterkleinkinderen), poezen en honden een kopje koffie te drinken op een zonovergoten terrasje. Zou dat echt bestaan, zulk een idyllische veteranenclub ? Ik kan gelijk iedereen uit de droom helpen.

Sinds ik zelf gekozen ben als club captain van onze tennisclub, ben ik tot het inzicht gekomen, dat sportiviteit , fair play en andere hoogverheven idealen over hoe je sport eigenlijk behoort te beoefenen, ver te zoeken zijn als het over winnen gaat. Dit verschijnsel ligt voor de hand in de competitie, maar is ook waarneembaar in gewone 'sociale' wedstrijdjes.

Zo heb ik de laatste weken te maken gekregen met een echtpaar, dat niet meer spelen wil tegen een zekere speler, die , dat is waar, een zeer onorthodoxe manier van tennisen heeft en nogal luidruchtig is. Zo lobt hij de meeste ballen huizenhoog ( letterlijk) over het net om zijn tegenstanders te irriteren, roept met harde stem ononderbroken aanwijzingen naar zijn partner en geeft luidkeels commentaar, tussen de bedrijven door, over de tennisrallies op de omringende banen. Als hij dan ook nog alles doet, wat volgens de tennisregels onder 'hinderen' wordt verstaan, dan kan je je wel voorstellen wat voor effect dat heeft op de overige spelers. Maar de grootste klacht is, dat hij de ballen niet goed (?) zou zien. Zo was er een groot gekrakeel over een bal, die hij 'uit' gegeven had en die 'call' werd door het genoemde echtpaar betwist. De vrouw zei zelfs het woord "cheat" ( het zijn engelstaligen). Waarop speler, zeer beledigd, de baan verliet.

In de tijd van het gebeuren, was ik in Menton, dus heb ik mijn informatie 'van horen zeggen'.

De Chairman, heeft afzonderlijk met de kemphanen gepraat, maar een oplossing is er niet gekomen. Wie heeft er gelijk ? Ik begrijp alle spelers, maar vind eigenlijk, dat, hoe oud ze ook zijn, ze zich kinderachtig hebben gedragen. OK, die man is irritant, maar dat is niet verboden. OK, misschien had hij ongelijk met die "outcall' , maar so what ! Degene, aan wiens kant de bal landt, bepaalt of de bal 'in' of 'uit' is,; dat zijn nu eenmaal de regels. Er is nergens een regel, dat je de bal niet 50 meter de lucht in mag slaan. het valt onder de regel "spelbederf' , maar is dat een reden om iemand een straf op te legggen ?

Dan is er nog die kwestie van mijn partner in de " Doubles league". Een aardige Ier, die ik niet kende, voordat we samen wedstrijden gingen spelen ( omdat mijn mixeddoubles partner van een paar jaar, teruggegaan was naar Engeland). Wat een sof is dat geworden. We begrepen elkaar helemaal niet. Niet op en niet buiten de baan. Ik dacht het seizoen nog wel met hem te kunnen uitzingen, al waren onze resultaten slechter dan had gehoeven, maar zijn herendubbel-partner, gaf me te kennen ( ik ben de captain van ons team), dat hij nooit meer een wedstrijd met hem wilde spelen. Ik begreep wel waarom, maar nu stond ik voor het dilemma, wie niet zou spelen in onze laatste 'match' . De andere speler vormde al 45 jaar een vast koppel met de andere vrouw uit ons team en die twee en ik zaten al 3 jaar samen in het eerste team. Of zij en ik , of de Ier eruit. Tenslotte heb ik de Ier verteld, dat ik hem niet meer zou opstellen voor de laatste wedstrijd. O jee, zijn vrienden in de aanval. Ik zou partijdig zijn en me hebben laten beïnvloeden door de andere man in ons team, die vóór mij club captain is geweest. Hij had veel weerstand opgewekt omdat hij als een tiran geheerst had en nu vonden ze, dat ik hem wéér zijn zin had gegeven. Ik heb besloten boven die kritiek te gaan staan. Het is mijn voorrecht te beslissen wie er waar en wanneer wel of niet speelt. Eigenlijk hoef ik niet eens een reden op te geven,wat ik ook niet wil. Ik heb gehandeld in het belang van het team. Punt uit. Met die Ier komt het nog wel goed, hij zal in een ander team moeten gaan spelen samen met zijn vriendjes.

Eenzame zwaluw

Venez, venez, vite, hirondelles,
Repeupler l'azur calme et doux,
Car mon désir, qui va vers vous
S' accuse de n'avoir pas d'ailes.

(Uit een gedicht van François Coppé , ca 1878 )

Ieder jaar in maart komen onze boerenzwaluwen terug uit Afrika. Ze arriveren half maart en gaan ,naar gelang de weersomstandigheden, terug zo half oktober. In de winter gebruiken andere vogeltjes hun nesten als slaapplaats. Dit jaar is er echter iets vreemds aan de hand. We hebben 3 nesten, 2 vastgeplakt aan de balken van onze overdekte terrassen en 1 in de garage, die we dan ook vanaf maart tot oktober open laten staan. Er zijn drie boerenzwaluwen teruggekomen, géén paartjes deze keer, maar alleen maar vrouwtjes, die druk bezig zijn hun nesten te repareren, omdat de wintergasten grote gaten hebben gemaakt in de bodems. Het is voor het eerst in 10 jaar, dat er geen mannetjes zijn. Hopelijk komen ze nog in april, want anders dreigt er een ramp . Aan de andere kant zie ik merelmannetjes elkaar druk beconcurreren, maar zijn er weer geen vrouwtjes te bekennen. Mijn moeder zou heel ongelukkig zijn als ze dit zou hebben meegemaakt, want voor haar waren er altijd een "Kareltje"en een "Mina" in de tuin, desnoods 40 jaar dezelfden, die liefdevol gevoerd werden met de overgebleven broodkruimels, die mijn vader na het ontbijt met zijn vingers van oude boterhammen fröbelde, wat wij, kinderen, altijd zijn "kruimeltherapie" noemden .
De hop heeft ook een nest in onze tuin en met zijn roep "hoepoepoe" bevestigt hij dat de lente is aangebroken.
Dit weekend heb ik 10 uur in de tuin gewerkt. Dat is ruimschoots te laat, want de rozen beginnen al te bloeien en hebben lange uitlopers gemaakt, wat zonde is om terug te knippen. Ik heb me dan ook maar gestort op het onkruid en met name de grassen, die overal willen groeien, behalve op het gazon. Floppi en Mützi blijven in de buurt en graven enthousiast mee, op zoek naar muizen, konijnen, egels en slangen.
Na het aanbrengen van een nieuwe stuclaag op het huis, terrassen, patio en garages is er veel schade aangebracht aan de planten, vooral die in de potten, dus behalve mijn tenniscarrière en club captains- taken heb ik er nog een opdracht voor de komende maanden bij: het planten van nieuwe struiken, bloemen en kruiden. Met pensioen ? Ik ben nog nooit zo druk geweest, al is het wel mijn eigen schuld. Ik zou natuurlijk ook op een appartement kunnen gaan zitten en de hele dag achter de computer doorbrengen. Ook leuk en in ieder geval iets om in de verre toekomst naar uit te kijken.

Paasprocessies

De week voor Pasen is een vakantieweek hier in Spanje. Ze noemen het 'Semana Santa' oftewel: heilige week.

Vanaf woensdag gaan er ellenlange processies door de straten. Het zijn de broederschappen, die zich hullen in gewaden, die wij vaak associëren met die van de Ku Klux Klan. Het beeld van de beschermheilige van de broederschap wordt uit hun kerk gehaald en rondgedragen door de straten, vaak begeleid door plechtig tromgeroffel. Met grote eerbied en doodstil staan de toeschouwers aan de kant. De processies van Sevilla zijn het beroemdste, misschien door de grote aantallen zigeuners, die door hun hartstochtelijke overgave aan hun religieuze gevoelens een exotisch tintje geven aan deze optochten. Het hoogtepunt van hun devotie vindt plaats in de wijk Triana, waar in de vroege ochtenduren een 'saeta' ( een lied gericht aan de beschermheilige ) wordt gezongen vanaf een balkon in een nauw straatje. In zijn cante jondo-gedichten heeft Federico García Lorca over deze processies en de saeta het volgende geschreven :

*
processie

Door het steegje komen

wonderlijke eenhoorns.

Uit welke streek,

uit welk mythologisch bos?

Dichterbij,

ze lijken wel astronomen.

Fantastische Merlijnen

en de Ecce Homo.

De betoverde Durendael.

Orlando Furioso.

ochtendgloren

Maar als de liefde blind

zijn de zangers

van de saeta.

Over de groene nacht

laten de saeta's

sporen na

van warme lelies.

De kiel van de maan

splijt paarse wolken

en de pijlenkokers

vullen zich met dauw.

Maar als de liefde blind

zijn de zangers

van de saeta!

* De cante jondo-gedichten zijn hier uit het Spaans vertaald door Elly de Vries-Bovée

Maart in Menton

Dit jaar ben ik voor de 4e keer naar Menton gereisd om mee te doen aan het internationale tennistoernooi voor senioren.

Het is altijd een hele reis daar naar toe. Zo ging ik in 2004 met de bus van Benidorm naar Nice, omdat dat de enige gelegenheid was om er rechtstreeks vanuit hier te komen. De bus ging naar Boekarest en was eigenlijk een gewone stadsbus zonder enige voorzieningen, dus erg oncomfortabel. De chauffeur moest verplicht na iedere twee uur rijden een half uur pauze inlassen; het schoot dan ook niet echt op. In Barcelona kwam er een man naast me zitten,die een afstotende lichaamsgeur verspreidde en omdat er geen tussenleuning tussen de stoelen zat die lichamelijk contact verhinderde, zat ik de hele reis op de rand van mijn stoel en viel ik bij iedere hobbel in de weg bijna in het gangpad. Bij de grens met Frankrijk werden er een aantal illegalen uit de bus gehaald, die Frankrijk niet in mochten ,' pas des papiers', helaas waren de papieren van mijn buurman in orde. Het was een hele opluchting toen ik ' s nachts om 3.30 hrs de bus uit mocht, maar de vreugde was van korte duur. We werden uitgeladen voor het busstation( op een groot en verlaten plein ) dat door verbouwingen gesloten bleek te zijn en daar stonden we dan ,10 Chinezen ( die naar het bleek naar Ventimiglia moesten) en ik. Ik slaagde erin een bus aan te houden die uit de retraite kwam en vroeg aan de chauffeur hoe laat de bussen naar het treinstation gingen rijden. Om 6.00 hrs, zei hij. Ik liep voorop, gedwee gevolgd door de trits Chinezen, omdat ik haast wel zeker wist dat er ergens een taxistandplaats moest zijn. Die was er inderdaad, maar geen taxis. Eindelijk na een half uur verscheen er één. De Chinezen vonden dat ik die maar moest nemen en zo kwam ik uiteindelijk om 5.00 hrs aan in mijn hotel in Menton.

De volgende keren heb ik resp. gevlogen naar Nice via Amsterdam; gereden met de auto; en dit jaar nam ik de trein van Valencia naar Barcelona, de metro naar het vliegveld , het vliegtuig naar Nice en een taxi naar Menton. Een reis van 14 uur.

De volgende morgen bleek het te regenen , dus werd er niet getennist. Na drie dagen werd het droog en konden we beginnen aan het programma, maar door de opgelopen achterstand in de schema's werden er onderdelen geschrapt.

Het was leuk veel bekende tennisers van vorige toernooien weer tegen te komen en bij te praten over onze successen of nederlagen uit het afgelopen seizoen. Op de oefenbaan was het een komen en gaan van de beste tennisspelers ter wereld, maar hoewel ik daar behoorlijk kan meekomen, kom ik tijdens de wedstrijd toch nog tekort in de singles. Ik was al blij, dat ik net zoals vorig jaar de kwart-finale haalde, maar tegen de wereldkampioen doe ik niet veel. In de damesdubbel ging het beter, maar helaas waren ook hier, in de halve finale onze tegenstanders de wereldkampioenen.

Een goede ervaring rijker, na een week, naar vrienden gegaan die een "Mas" bezitten , die ze omgebouwd hebben tot hotel, conferentieoord en restaurant. Ik viel met mijn neus in de boter, want in het hotel zaten 30 Engelse rugbyers en kwamen 's avonds 28 Fransen dineren : een verjaardagspartijtje voor de vrouw van de burgemeester uit het dorp.

Toen ik aankwam was mijn vriendin bezig de kamers schoon te maken en stond haar man in de keuken te koken. Om toch maar het beste van mijn verblijf te maken stelde ik voor die avond mee te werken in de bediening. Ik kreeg een T-shirt, met het hotellogo erop geborduurd, en een bedieningsschort aan, zo'n ding dat op je schoenen hangt.

Dolle pret, dat heen en weer slepen met drankjes, glazen, borden,voedsel ,noem maar op, met natuurlijk je vriendelijkste gezicht. Ik waande me weer even in de eerste klas van een vliegtuig, het enige verschil was, dat we daar geen entertainer bij de hand hadden gehad om de passagiers te vermaken. Om 00.30 uur kwamen de rugbyers uit de kroeg, ze waren behoorlijk dronken en beneden in de tuin werd de bar voor ze geopend. Toen ik uit het raam keek, zag ik dat ze hun broek hadden laten zakken en van plan waren er een zooitje van te maken. Na een tijdje kregen ze ruzie, maar dat kon gesust worden. Leuk zo'n hotel.

Tijdens het dineetje waren twee jongens binnengelopen, die beweerden bevriend te zijn met de kinderen van de jarige. Ze gedroegen zich heel beleefd maar toch was het vreemd, omdat de gasten zelf hun kinderen hadden thuis gelaten. Toen ze op een ogenblik verdwenen waren en gesignaleerd werden terwijl ze om het huis heen liepen, grepen we ze in de kraag en confronteerden we hen met de jarige burgemeestersvrouw, die ze natuurlijk niet bleek te kennen. Ze werden de poort uitgezet met enige dreigementen aan hun adres , maar verontrustend is het wel dat het zo eenvoudig is om zomaar ergens binnen te kunnen lopen.

Om 03.30 uur waren we klaar met opruimen en afwassen en zaten we voor de open haard nog wat na te praten en een glaasje champagne te drinken.

Mijn vrienden moesten alweer om 08.30 opstaan om het ontbijtbuffet klaar te maken voor de rugbyers. Ik kon nog een paar uur in bed blijven liggen, maar de mannen gingen onder mijn raam luid zitten praten, zodat van slapen niet veel meer kwam.

Wat ben ik blij, dat ik van het onzalige idee heb afgezien ooit een hotel of restaurant te openen.

De terugreis ging in twee etappes, omdat mijn vliegtuig om 23.30 hrs in Barcelona aankwam. Ik had een kamer gereserveerd in een onpersoonlijk Airport Hotel, wèl had het 4 sterren en was het heel comfortabel. De volgende dag met de metro naar het Sants station gereisd alwaar de trein vertrok naar Valencia. Het viel me op hoe lelijk en onverzorgd de bermen langs de spoorlijn waren. Veel bouwafval, rondzwervend vuil en onkruid. Het verschil met de Riviera was schrijnend. Waarom kunnen de Fransen wèl prachtige schone straten met overal goedverzorgde bloem -bakken en -perkjes opleveren en maken de Spanjaarden er zo'n ongelofelijke 'klerezooi' ( excusez le mot) van. Op het 400 kilometer traject is er nog maar een klein gedeelte onbebouwd en wilde natuur, nl. tussen Tarragona en Castellón. De rest is bedorven door lelijke appartementenblokken langs de kust, een atoomcentrale bij de monding van de Ebro, en bij ieder stad, dorp of gehucht industrieterreinen, die aan de schoonheid van het landschap afbreuk doen.

In Valencia was het bij aankomst een enorme chaos. De feesten van San José waren in volle gang en het station was voor alle verkeer afgesloten. Mijn man had zich moedig in de stad begeven om me af te halen, maar had de auto achter moeten laten, een half uur lopen van het station vandaan. Er stond een enorme rij mensen op een taxi te wachten ,waar wij ons bij aansloten. In de tussentijd zagen we de hoempa-orkesten voorbij komen ( meestal spelen ze "Valencia...") gevolgd door optochten vrouwen en meisjes in fraaie klederdrachten, die mandjes bloemen bij zich droegen om te offeren aan het beeld van de Maagd Maria , die bij de grote kathedraal stond opgesteld. Enorme harde knallen verlevendigden de atmosfeer. Op weg naar onze auto zagen we op de pleinen, de enorme papier-maché beelden , de zgn. Fallas, staan, die een satire uitbeelden op actuele ( politieke) situaties. Op San José ( 19 maart) worden ze 's nachts in brand gestoken onder veel vuurwerk en geknal : hèt Spaanse idee hoe een goed feest gevierd behoort te worden.

Twee dagen later, nauwelijks bijgekomen van mijn Franse avonturen, stond ik alweer op de tennisbaan om in de competitie te spelen .

Help ! Werk in uitvoering

Eén van de meest frustrerende kanten aan het bezitten van een huis is wel het eeuwigdurende onderhoud ervan... en van de tuin.
Altijd mankeert er wel iets aan en/of er moet groot onderhoud worden gepleegd.
Twee jaar geleden zijn de daken gerepareerd. De overhangende gedeelten waren bezig af te breken. Daarna moesten op de hele benedenverdieping de muren, van de bodem tot plm. 2 meter hoogte waterproof worden gemaakt. De hele inboedel moest worden overgebracht naar de overdekte terrassen buiten, behalve de vleugel, en we kampeerden als gevolg daarvan drie maanden in de keuken. De voordelen van een klein huis of appartement werden zo een stuk begrijpelijker.
Ik was vooral bang voor mijn boeken die buiten, weliswaar onder een groot zeil, opgeslagen lagen. Gelukkig is de schade achteraf meegevallen als je niet te kniesorig bent.

Nu zijn de buitenmuren aan de beurt. Toen we het huis kochten waren ze mooi wit geschilderd, maar kennelijk met goedkope verf die onder invloed van felle zonneschijn en harde regens gemakkelijk afbladderde. Als gevolg van de laatste 'gota fría' is door de harde wind de regen, als gevolg van het ontbreken van verf, door de muren geslagen van het trappenhuis, dat nu aan de binnenkant ontsierd wordt door zwarte schimmel. Het verwijderen van de verf gebeurt met grote scheurmachines, die snel werken, maar binnen en buiten een dichte verfmist opleveren, zodat alles nu bedekt is met een witte poederlaag. Onze Nederlandse buurman is de aannemer van het werk en nu lopen hier drie Portugese, Afrikaanse werklieden rond , die vermomd zijn als eskimo's, waardoor de honden weer schrikken en hard gaan blaffen. Ook voor mijn man is er veel te doen, maar dat vindt hij niet erg want hij werkt graag met zijn handen.

Het ziet er naar uit, dat hierna het zwembad , de tuin en de oprijlaan aan een opknapbeurt toe zijn, dus voorlopig en waarschijnlijk in de nabije en niet zo nabije toekomst, zitten we nog wel in de rommel. Luxe problemen.

Blossom Walk

URBANSATIES TEGEN DE OOSTHELLING

Toen we bijna 10 jaar geleden aan de Costa Blanca kwamen wonen kenden we, behalve een paar vrienden, die hier al een huis hadden, niemand. Een uitstekende manier om nieuwe mensen te leren kennen is dan om lid te worden van een club. In mijn geval was dat een tennisclub.

Er werd weliswaar getennist, maar het spelniveau was bedroevend slecht. Maar echter niet getreurd want de leden vonden het sociale karakter van hun club belangrijker dan dat hele tennisen. De 'social secretary' ( deze club heeft grotendeels Engelse leden) moest er voor zorgen, dat er genoeg lunches, diners, BBQ's op het strand en uitstapjes werden georganiseerd. Eén van die uitstapjes is een traditie geworden : de Blossom Walk, begin februari in de Jalón Vallei.

Deze groene vallei ligt tussen beboste bergen tot 1400 meter hoog. Op de valleibodem worden amandelen, olijven, druiven en citrusvruchten gekweekt. De naam Costa Blanca komt van de witte ( en roze) amandelbloesem, die om deze tijd van het jaar als een witte sluier over de vallei ligt uitgespreid. De bekendste wijn, die hier gemaakt wordt is de 'Mistela', zoete dessertwijn.

Aan het begin van onze wandeling liepen we langs de rivier en konden met eigen ogen de destructie constateren, die het gevolg is geweest van de Gota Fría afgelopen oktober. Op de eerste paar kilometer was het wegdek weggeslagen en in de rivierbedding lagen rioleerbuizen chaotisch opgestapeld alsof een paar reuzen aan het knikkeren waren geweest. Ondertussen scheen er wel weer nieuwe riolering te zijn aangelegd, maar het opruimen van de oude, en het herstel van de weg liet op zich wachten. Als ze het maar doen vóór de volgende zondvloed komt.

De zon scheen en gezellig keuvelend liepen we tussen de duizenden amandelbomen door, terwijl de wind de bloesem als sneeuw op onze hoofden liet neerdwarrelen (we waren dit jaar aan de late kant, want de bloei was uitzonderlijk vroeg geweest). De stilte werd hier en daar onderbroken door de boeren, die hun grond aan het bewerken waren. In de verte zagen we de oude dorpjes liggen met hun pittoreske torenspitsen, die boven de heuvels uitstaken. Helaas was er ook iets heel lelijks te zien: twee urbanisaties, die als witte pukkels tegen de oostelijke hellingen afstaken. Een letterlijk gat in de berg, waar de bossen waren gekapt om rijtjeshuizen neer te zetten, vergelijkbaar aan wat je wel ziet in arme Engelse mijnstadjes. Zouden ze die huisjes bouwen voor mensen die daar vandaan kwamen zodat die zich er thuis zullen voelen ? Volgens de berichten in de kranten, zitten er nog meer van dit soort afzichtelijke nederzettingen in de planning. De plaatselijke bewoners tekenen massaal protest aan bij de overheden, maar veel effect heeft het tot op heden nog niet gehad. Het enige wat zou kunnen helpen is een economische recessie, die als gevolg zal hebben, dat er minder huizen worden gekocht.

Je zou bijna gaan hopen, dat er zoiets zou gebeuren.

Terug in het dorp gingen we in een 'eettent' lunchen, waar de bussen voor de deur stonden. Dat vind ik wel een nadeel als je met Engelsen gaat eten; ze letten alleen maar op de prijs en niet op de kwaliteit van het voedsel. Maar goed, we zaten buiten in de zon en de atmosfeer was goed, maar ik zou liever wat meer geld hebben uitgegeven om een mooie wandeling af te sluiten met een perfecte maaltijd in een mooie omgeving.

Kevin

Met Kevin in Valladolid















Het is een treurige dag.
Vandaag wordt Kevin gecremeerd.
Nooit meer avonden , waar we tot laat in de nacht buiten op het terras zullen zitten van je 'Villa' en de wereld zullen doornemen onder het genot van enige glazen wijn of iets sterkers, terwijl de klanken van een Mozart-symphonie zachtjes door de openslaande deuren naar buiten waaien en zich vermengen met de geuren van de jasmijn. Geen lunches meer en geen diners in nieuw te ontdekken, lokale restaurantjes. Geen klassieke muziekfestivals en geen culturele uitstapjes.
En nooit meer zelfgeschreven 'Murder-mysteries' ,die je vrienden moesten zien op te lossen. Vaak betrof het een ouderwetse ' crime passionel' , maar wie had wat gehad met wie ? De grootste pret was om gekleed te gaan in de rol die je moest spelen. Vreemd volk zat daar op je terras, SS-officieren vermengd met Marlene Dietrichachtige vamps ,warhoofdige dichters en morsige privé-detectives. Door aan elkaar vragen te stellen kwamen we er, onder grote hilariteit en plezier , achter wie de moordenaar(es) was. Daarna werd er gedanst tot diep in de zomernacht.
De zondagbrunches in het Marriott Hotel, waar je ons uitnodigde, omdat je wist dat ik dol was op champagne, die daar rijkelijk vloeide en het werkelijk heerlijke buffet. Vaak moest ik dan vertellen over mijn belevenissen met mijn passagiers, uit de tijd toen ik nog vloog. Vooral het verhaal van de kaviaar was je favoriet en moest ik, op je verzoek, herhalen als er vrienden of familie bij waren.
Het ging ongeveer zo:

-In de Royal Class van de KLM werd als hors d' oeuvre kaviaar en kreeft geserveerd. We begonnen de service altijd bij de voorste rij; bij het voorbijgaan van de laatste rij hoorde ik de ene zakenman tegen de andere zeggen:
" Ik ben werkelijk dol op kaviaar, maar ze zijn zo gierig bij de KLM , typisch Nederlands, dat er veel te weinig is voor alle passagiers, dus geven ze van die lullige ,kleine porties en nu ik op de laatste rij zit, zal je zien dat er niets meer over is tegen de tijd dat ze bij mij aangekomen zijn ".
Op die dag wilden echter de meeste passagiers kreeft i.p.v. kaviaar, dus toen ik bij de betreffende passagier kwam had ik van de 6 blikjes er nog drie over. Dus zei ik tegen hem:
" Ik denk, dat u vast veel van kaviaar houdt . Wilt u een kleine of een grote portie? "
" Graag een grote portie".
" Wilt u er ook eiwit, bieslook en uitjes bij ?"
" Graag."
Ik nam een heel blikje en keerde dat om op het midden van het bordje. Daaromheen drapeerde ik keurig bergjes bieslook, eiwit en uitjes. Het was een plaatje. Ik nam het hele mandje met toast en zette dat naast zijn bordje. Wilde hij misschien ook nog een hele fles champagne erbij ? De passagier naast hem keek me aan. Ik gaf hem een knipoog.
Toen ik na een tijdje kwam kijken hoe het met hem was, zag ik dat zijn bordje bijna leeg was. Heel vriendelijk vroeg ik of hij misschien nog een blikje wilde . Benauwd keek hij me aan. Nee, het was allemaal erg lekker geweest, maar eigenlijk at hij nu liever niets meer en ook zijn hoofdmaaltijd , een medium gebakken steak, wilde hij, alstublieft, afbestellen als dat nog kon !-

Je vond, dat ik mijn verhalen moest opschrijven. Maar ik had zo mijn twijfels. Vliegverhalen zijn leuk voor ingewijden en alleen interessant voor anderen als er beroemde of beruchte mensen in voor komen. Maar goed,deze ene dan.

We zullen je missen. Heel erg.

Sant Antoni Abad

Kerstmis, de feestelijkheden rond het nieuwe jaar en Driekoningen zijn nauwelijks voorbij of de centra van de dorpjes en de steden zijn alweer afgesloten voor de eerste feestdag van 2008: Sant Antoni Abad (de beschermheilige van alle dieren) op 17 januari. De burgers worden dan uitgenodigd deel te nemen aan de 'Torrat' , een Spaanse BBQ, waar de lokale specialiteiten ( zoals worsten etc), aan iedereen gratis worden uitgedeeld, die je dan zelf op een enorme grill moet leggen. Ook de wijn vloeit rijkelijk. Zo zijn wij eens, toen we nog op Mallorca woonden, op een koude winteravond naar Sóller gegaan waar op het het dorpsplein onder een heldere sterrenhemel een dergelijk feest werd gevierd. Het gemeentebestuur had, zoals gebruikelijk is voor die dag, alle inwoners uitgenodigd. Overal om ons heen zagen we de vriendelijke, vaak bekende, gezichten van o.a. de smid, de timmerman, de waterman, de bankbediende, de dokter, elektricien en natuurlijk die van onze buurman Juan, met hun families. Midden op het plein brandde een groot vuur, de 'hoguera', waar kinderen verkleed als duiveltjes omheen dansten om de slechte geesten te verdrijven. Het heeft wel wat, deze oude gebruiken. Het is in ieder geval een uitstekend middel om jong en oud, lokaal en expat, nader tot elkaar te brengen .


Het charmantste gebruik, vind ik, is echter het zegenen van de dieren door de lokale pastoor; meestal wordt dat op het weekeinde na 17 januari gedaan. Zo zagen wij een grote optocht van baasjes en beestjes zich langzaam, in een file, door de straten rond de kerk bewegen, waar de pastoor met zijn wijkwast klaarstaat om ieder dier rijkelijk te besprenkelen .Het is zo vertederend de kinderen,trots, met hun hond of kat, kanariepietje, papegaai , muis, rat, marmotje of cavia, om te zien gaan, evenals trouwens de boeren met hun paarden, ezels, schapen, lammetjes, geiten en kippen. ( Het beeld, wat je hier van de Spanjaarden ziet is in schril contrast met andere feesten, waar jonge stiertjes door de straten, of in de zee, worden gejaagd, of een geit van de klokkentoren wordt gegooid, om maar te zwijgen over de stierengevechten , die de strijd om leven en dood verheerlijken. )

Nu is het weer wachten op de volgende feestdagen: Sant Joan (de 'Falla's van Valencia), half maart, en de 'Semana Santa', de week voor Pasen.

Los Reyes Magos

Vandaag was het 24 graden C en mijn gedachten aan de winter waren ver weg. Ik zag de eerste amandelbloesem en de vogels waren al druk bezig hun territorium te verdedigen tegen indringers. Na de vele regenbuien van de laatste weken is de natuur groen en bloeien de rozen voor de derde keer. Jammer, maar die laatsten moeten nu toch hoog nodig gesnoeid worden.

Hoewel het kerstvakantie is, kom je hier toch wat moeilijker in de bijbehorende stemming. Ik merk het als ik 's avonds buiten zit en naar de zonsondergang kijk en het silhouet van de bergen gebruik als een soort zonnewijzer. Dan zie ik ,ieder jaar ,hoe bij de wintersolstice de zon boven een oude uitkijkpost, in het zuidwesten, ondergaat; een half jaar later, op 21 juni, is dat boven 'Twin Peaks' , zoals ik die bergtoppen noem, in het noordwesten .

Ik mis wel een beetje de kerstboom met zijn kaarsjes en de symboliek van het licht dat ieder jaar weer terugkomt, maar hier in Spanje kennen ze de kerstboom niet. In de Spaanse roomse traditie draait alles om de kerststal, de 'belén', met daarin de beelden van Maria, Jozef en Jezus, die bezocht worden door de drie Wijzen uit het oosten : Balthazar,Gaspar en Melchior.

Voor de Spaanse kinderen is 6 januari, Driekoningen, de belangrijkste dag van het jaar, want dan krijgen ze cadeaus, die de kinderen in het westen van de wereld al eerder hebben ontvangen van Sinterklaas of Santa Claus. Grote optochten trekken ,op die dag ,door de steden en de knechten van de drie koningen gooien, vanaf hun praalwagens, snoepgoed naar het publiek . Gisteravond toen we op weg waren naar een restaurant aan de jachthaven van Dénia, reden we op de zeeboulevard tegen een kleurrijke optocht aan. Duizenden ouders stonden aan de kant met hun kleine kinderen, de laatsten vol illusies over de geschenken , die ze hoopten te krijgen.
Voor alle kinderen hoop ik van harte, dat hun wensen zijn uitgekomen.

Gelukkig Nieuw Jaar

Vanuit Spanje, wens ik iedereen een Gelukkig
Voorspoedig en een Gezond Nieuw Jaar toe !

ratatouille

Ieder land of regio heeft zijn traditionele keuken en hoewel de mensen die daar wonen het normaal en vanzelfsprekend vinden wat zich regelmatig op hun bordjes bevindt, geldt dat voor de vreemdeling niet.
Als je naar de eetgewoonten in Spanje kijkt kan er een heel klein verschil zijn met het eigen land, zoals bv. het gebruik van olijfolie, i.p.v. margarine of boter of het eten van 'cocas' , die je het beste kunt vergelijken met Italiaanse pizzas. Maar er zijn ook grotere verschillen. Zo eet men hier: kleine vogeltjes, met snaveltjes en al, speenvarkentjes draaiend aan het spit met een mooi rood appeltje in hun bek, konijntjes, kippetjes, kuikentjes ,krabbetjes en kreeften. Een bord vol visjes en allelei verschillende soorten schelpjes is een lekkernij. Iedereen kent dat laatste wel als het wordt opgediend in de vorm van een paella, waarin de ingrediënten vaak gezocht moeten worden tussen de rijst. (In deze streken wordt de rijst vaak vervangen door een soort vermicelli en dan heet het gerecht i.p.v. paella : fidéua ).
Het mediterrane dieet, dat wordt aangeprezen als het gezondste van de wereld bestaat voornamelijk uit vlees,vis en schelpdieren met soms wat aardappelen als garnituur. Natuurlijk kan je een salade bestellen, maar de lokale bevolking vindt dat een soort eten, dat eigenlijk meer geschikt is om aan hun geiten te voeren.
Toen we 20 jaar geleden in Spanje kwamen wonen, was het haast onmogelijk groenten of fruit te kopen buiten de gebruikelijke uien, sla, paprika's, tomaten, aubergines, courgettes, knoflook, sinaasappelen, citroenen, grapefruits en druiven om. Nu, zoveel jaren later, is de invloed en de vraag van de "expats" naar een gevarieerder assortiment duidelijk merkbaar. Zo zijn er bv om deze tijd van het jaar zelfs spruitjes te koop omdat de Engelsen die bij hun "kerstkalkoen" serveren.

Mijn voormalige werkster in Nederland, ging ieder jaar met haar gezin een week op vakantie naar El Arenal, het grootste strand van Palma de Mallorca, waar ze een appartement huurde, want dan kon ze zelf het eten klaarmaken. Ze nam nl. wat het eten betreft geen enkel risico en laadde haar koffer vol met aardappelen en blikken groenten. Ze hoefde maar de lucht van olijfolie en knoflook in haar neus te krijgen of ze was al ziek. Gelukkig wist ze niets af van het favoriete gerecht van de bevolking die in het noord-oosten van het eiland woonde:
Gebakken ratten , Sa Pobla stijl.
Voor het gerecht worden waterratten gebruikt, die in de zoutwater-lagunes en -moerassen van Albufera leven (tegenwoordig een beschermd natuurgebied). Er wordt wel aanbevolen "je elleboog erbij op te lichten" , dwz er een goede fles rode wijn bij te drinken.

Voor de geïnteresseerden volgt hier het recept:

FRIT DE RATES DE SA POBLA *
Ontvel de ratten en maak ze schoon. Doe ze in kokend gezouten water en draai het vuur op een laag pitje. Laat een half uurtje sudderen, zonder het water te laten koken.
Haal uit de pan, laat uitlekken en, spoel ze af met koud water en droog ze goed . Snijd in vrij kleine stukjes en bak die in gloeiend hete olijfolie of varkensvet tot ze aan alle kanten mooi bruin zijn.
Voeg gesneden prei, in stukjes gesneden tomaten, knoflook en vers gemalen zwarte peper toe en wat zout. Schenk er genoeg bouillon of water over, zodat het vlees onderstaat en laat een uur zachtjes pruttelen met de deksel op de pan tot het gerecht gaar is .


Misschien wel een leuk ideetje voor oudejaarsavond ? Vraag aan de poelier of hij het ontvellen en schoonmaken voor zijn rekening wil nemen , dat scheelt een hoop werk.

* Toby Molenaar: Discovering the art of Mallorcan cookery

De winter van Frédéric en George

De veronderstelling dat het op Mallorca altijd mooi weer zou zijn, is al voor veel mensen op een grote teleurstelling uitgelopen.Vrienden en kennisen, die 's winters bij ons op bezoek wilden komen, moesten we altijd op het hart drukken om toch vooral warme kleren mee te nemen.
Het beroemdste stel, dat ooit een slechte ervaring heeft gehad zijn ongetwijfeld Frédéric Chopin en George Sand geweest, die in de winter van 1838/39 op Mallorca verbleven. In december was het nog warm geweest en had de zon overvloedig geschenen, maar toen sloeg het weer om en begon het verschrikkelijk hard te regenen. Een ware zondvloed kwam naar beneden en het Kartuizer Klooster van Valldemosa, waar ze verbleven, was letterlijk van de buitenwereld afgesloten, omdat de rijtuigen niet meer over de onbegaanbare wegen konden rijden . Om van Palma naar Valldemosa te komen moe(s)t je naar boven door een nauwe en steile bergpas, die veranderd was in een waterval, die tussen de rotsen door spoot. George was een stoere vrouw, die geen uitdaging uit de weg ging, maar haar minnaar kwijnde weg tussen de hoge, koude en schimmelige muren van zijn kloostercel.
Dit schreef Sand in haar boek "Een winter op Mallorca" over de weersomstandigheden:

"De wind huilde in het ravijn, de regen kletterde tegen de ruiten, de stem van de donder drong door onze dikke muren en wierp een lugubere noot in het gelach en het spel van de kinderen. De arenden en gieren, aangemoedigd door de nevel kwamen onze arme mussen verslinden, zelfs tot in de granaatappelboom die voor mijn venster stond. De woedende zee hield de schepen in de havens; wij voelden ons als gevangenen, verstoken van elke hulp en van elk oprecht medegevoel. Het was alsof de dood boven onze hoofden zweefde om zich van een van ons meester te maken en wij waren alleen om hem zijn prooi te betwisten".

Toen de regen ophield, maakte ze nog één voettocht met haar kinderen naar de Cala de Valldemosa, een baai, die je alleen kunt bereiken via een smalle, kronkelige weg naar beneden, steil de diepte in. De amandelbomen stonden in bloei en de velden waren bedekt met gele geurende narcissen en de alomtegenwoordige asfodel, zachtjes wiegend op de wind. De zee had een doorschijnende, heldere, blauwe kleur en ze werd overweldigd door de schoonheid , die ze voor zich zag:


"Wat ik zag was zó mooi, dat ik plotseling voelde, dat ik in mijn verbeelding geen zevenmijlslaarzen, maar de vleugels van een zwaluw had. En ik begon om de grote kalkstenen rotspieken te lopen, welke zich als reuzen van honderd voet hoog langs de steile kustwanden verhieven, terwijl ik alsmaar uitzag naar de bodem van de kleine kreek, welke rechts van mij in de oever drong en waar enkele vissersboten lagen, die zo klein leken als vliegen."

Valldemosa is, de laatste tientallen jaren, veranderd van een lieflijk bergdorp in één van de ergste 'tourist-traps' in Spanje. Honderden bussen per dag denderen over de bergpas naar boven om de mensen af te zetten bij het klooster, waar twee families elkaar het eigendom van de kloostercellen betwisten waar Chopin en Sand zouden hebben verbleven in die beruchte winter.Verschillende wel te verstaan. Je kunt bij beiden een kaartje kopen en je mag dan zelf uitmaken welke er het meest authentiek uitzien. Een gruwelijker circus kan je je niet voorstellen.


Het enige positieve wat ik over het klooster kan zeggen is dat er één maal per jaar in de zomernachten, als alle bussen vertrokken zijn, een Chopin-festival wordt gehouden, waar beroemde pianisten komen optreden. De kloostertuin wordt dan omgetoverd tot concertzaal en bij kaarslicht als verlichting en onder een heldere sterrenhemel kan je dan luisteren naar de prachtigste pianomuziek, die er ooit geschreven is.

Tennisen in La Manga

Door het tennisen van internationale toernooien kom ik nog eens ergens. Vorige week was ik in La Manga del Mar Menor ( in de buurt van Cartagena ), waar het 5e Internationale La Manga Tennistoernooi werd gespeeld in het chicque Hyatt Resort.
Zoals gebruikelijk rond deze tijd van het jaar, was het zo ongeveer het enige plekje in Europa waar de zon scheen. Warm was het er niet ( tussen de 9 en 18 graden ), maar dat is een aangename temperatuur om te sporten.
Ik had een studio besteld, maar die waren kennelijk niet beschikbaar, dus zat ik in een ruim appartement met grote kamer, open keuken, terras met een schitterend uitzicht over de vallei met de golfbanen en de Middellandse Zee, twee slaapkamers en 2 badkamers. Om naar de tennisbanen, shoppingcentra, restaurants, spa, sauna, zwembaden etc. of het Hyatt Hotel te gaan was er 24 uur per dag vervoer beschikbaar.

Mijn eerste wedstrijd, die gelijk de kwartfinale was, want ik had in de eerste ronde een bye gekregen (omdat ik als derde geplaatst was), speelde ik tegen een Engelse ( alle volgende ook, want er was een groot contingent Engelsen aanwezig). Ik was een beetje nonchalant en niet erg geconcentreerd en voordat ik het wist stond ik in de eerste set met 4-0 achter. Tot overmaat van ramp verscheen er ook nog een beroepsfotograaf op de baan, die zijn telelens op mij gericht hield. Na mijzelf toegesproken te hebben en verbood nog fouten te maken, ging het gelukkig beter. Door wat harder te rennen schoot het adrenalinegehalte in mijn bloed omhoog en lukte het me terug te komen tot 4-4. Na nog wat schermutselingen aan het eind van de eerste set, die ik won in de tiebreak, was de tegenstand van de oppositie gebroken en de tweede set nog maar een formaliteit.

De halve finale ging gelukkig wat voorspoediger, omdat ik van de eerste wedstrijd geleerd had dat ik vanaf de eerste bal serieus aan de bak moest. Ik had gezien, dat mijn tegenstandster niet goed bewoog en door veel topspinballen kort cross de baan uit te spelen en de dropshot veelvuldig in te zetten was de partij binnen een uur voorbij.

De finale was heel wat minder eenvoudig, omdat mijn opponente uit een lagere leeftijdsgroep kwam. Normaal zijn de categorieën ingedeeld naar leeftijd: iedere 5 jaar kom je in een hogere leeftijdsgroep terecht. Nu gebeurt het wel eens,dat er niet genoeg deelnemers zijn binnen één groep, deze keer in de hare. Jammer voor mij, want niet alleen was ze 5 jaar jonger, maar bovendien een hele goede speelster, die het toernooi de twee vorige jaren ook al had gewonnen. Maar ik heb mijn huid zo duur mogelijk verkocht en het was een mooie en 'faire' wedstrijd.

De prijsuitreiking vond plaats tijdens een galadiner, waar zo'n tweehonderd man aanzat, want tijdens die week was er tegelijkertijd een golftoernooi geweest.
De tweede prijs was best de moeite waard: een luxueuze weekend-break in het Hyatt Hotel, 100 euro's, een tennistas, ter waarde van 50 euro's en een trofee in onyx, in de vorm van een palmboom, hèt embleem van het La Manga Resort. Niet te vergelijken met wat de pro's winnen, maar best wel aardig. Bovendien had ik weer een aantal punten verdiend voor de wereldranglijst.

Wat zo leuk is aan het spelen van internationale toernooien is dat je veel bekende gezichten overal weer tegenkomt, want het is net een rondreizend circus. Zo sta ik bv. bekend als de 'Spaanse Nederlandse' , die alle talen spreekt. Om die reden word ik vaak gehaald om te tolken voor Engelsen, Duitsers, Fransen en Spanjaarden , die graag wat informatie met elkaar willen uitwisselen.
Aan het eind van de avond ging ieder weer zijns weegs met veel nieuwe e-mail adressen in de agenda's zodat we elkaar foto's kunnen sturen en om afspraken te kunnen maken over welke toernooien we in het nieuwe jaar gaan spelen ,in welke hotels we gaan zitten en/of we een dubbelpartner nodig hebben enz. enz.

Mijn volgende internationale toernooi zal waarschijnlijk die in Menton zijn, in de tweede week van maart 2008.

Je respire,donc je suis

Respiro, pues vivo, sprak de leraar Tai Chi in voorbereiding op onze cursus .

Toen hij dat zei, was het de bedoeling, dat we ons zouden concentreren op onze ademhaling, maar de associatie met Descartes ' : "Je pense, donc je suis" zweefde voorbij . Was het niet zo dat we zonder zuurstof niet kunnen leven , maar zonder denken wel ? Waarom weet ik niet ,maar ik stelde me voor, dat ik op de bodem van een tropische zee zwom en keek naar de prachtige kleuren van koralen ,bloemen en zeesterren, die zich ritmisch openden en sloten op de stroming van het zeewater.

Deze cursus zouden we ons concentreren op Tai Chi met de waaier, een mooie vorm, die veel vereist van de concentratie, omdat het coördineren van de bewegingen van benen, armen en handen zeer precies moet worden uitgevoerd.

In het westen is de laatste jaren Tai Chi, als oosterse krijgskunst, sterk in opkomst hoewel het in China al een paar eeuwen wordt beoefend. Er zijn daar internaten, waar heel jonge kinderen vechten om een plek, omdat het een hoog aanzien geeft als je daar wordt toegelaten. Je hoort zo links en rechts wel eens schampere opmerkingen als zou het eigenlijk om Chinees 'ballet' gaan en vaak lijkt het er ook wel op, als je tenminste naar sommige mensen kijkt, maar het is wel degelijk een krijgskunst, die ' geritualiseerd' is. Iedere beweging heeft een betekenis, die terug te voeren is op het afweren van een aanval en/of het overnemen daarvan.

Een paar jaar geleden kwam ik met Tai Chi Chuan in aanraking door mijn tenniscoach, die in zijn achtergrond een aikido-opleiding heeft zitten en de principes daarvan heeft geïntegreerd in zijn tennisonderwijs. In Spanje had zich ondertussen een Chinese Meester in Tai Chi : Fumin Wang Guo ( http://taiji-fumin.com/ ) gevestigd, waar hij contact mee had gezocht en het resultaat was, dat wij als zijn leerlingen allemaal begonnen zijn aan de 24-vorm ( 1e dan) Tai Chi. Ondertussen hebben we al vele cursussen gevolgd, waaronder ook enkele vormen zaten, waar gebruik wordt gemaakt van een zwaard.

Het afgelopen weekend kregen we dus les in de vorm met de waaier . Deze keer werd de cursus geleid door een Spanjaard, die zich wel erg concentreert op het meditatieve aspect van Tai Chi ( in tegenstelling tot de Chinese Meester). Het is natuurlijk een kwestie van smaak, maar ik kan me dan niet aan de indruk onttrekken, dat het iets Jomanderigs heeft. Als de man er zelf in gelooft vind ik dat prima , maar als ik mijn handen met de palmen naar boven moet richten om de zegeningen uit de hemel te ontvangen, of de bidhouding moet gaan innemen, doet me dat aan iets herinneren, waar ik al mijn hele leven niet in geloof.

Maar hij heeft wel gelijk: ik haal adem, dus ik leef !

Pionieren op een eiland

" I had a farm in Africa", dat waren de eerste woorden van Meryl Streep ( met een nep-Deens accent dat ze te pas en te onpas in haar films zou gebruiken als ze een buitenlandse moest uitbeelden, bv. in "Sophies Choice", waarin ze een Poolse speelt) in de film "Out of Africa" . naar het boek van Karen Blixen.
Zo zou ik kunnen zeggen: "We had a house on Mallorca" , met een zwaar Nederlands accent natuurlijk. Het was gebouwd op een steile berghelling, omringd door honderden oude pijnbomen, met een schitterend uitzicht op de baai van Deià en de bergen van de noord-west kust. Het huis was " Es niú de l' oronella" = Mallorquins voor "zwaluwnest", gedoopt. Om er te komen moest je 111 traptreden afdalen, maar in ruil daarvoor had je helemaal het rijk alleen, want bij ons grondstuk eindigde de weg en vóór ons was een afgrond van zeker 100 meter diep.Omdat de projectontwikkelaars wèl het geld hadden geïnd van de bewoners, maar de belasting, die ze aan de gemeente Sóller schuldig waren niet hadden betaald, woonden wij in een zgn. illegale urbanisatie, zoals er duizenden waren en zijn in Spanje. Dat betekende, dat daar niet meer gebouwd mocht worden en dat de infrastructuur, zoals riolering, straatverlichting en watervoorzieningen niet aanwezig waren. Dat vonden we niet erg want als gevolg van het ontbreken van verlichting hadden wij de mooiste helderste sterrenhemels, die je nog maar zelden in West Europa ziet. Er was wel elektriciteit en door het initiatief van de bewoners werd er door de lokale telefoonmaatschappij ( Telefonica) een lijn aangelegd ( aanvankelijk) voor 20 huizen .
Door het ontbreken van industrie was de lucht heel erg zuiver en doordrongen van de Mediterrane geur van pijnbomen en kruiden. Ook het ontbreken van verkeer zorgde voor een weldadige stilte. We waren alleen met het geluid van wind en zee, vogels en krekels.

In het begin was het moeilijk om te begrijpen hoe de Mallorquinen werkten. Zo hadden we gedurende 7 jaar geen eigen stroom, maar een lijntje door de bomen naar onze lokale buurman, beneden ons. Het probleem scheen de warmtepomp te zijn, die mijn man eigenhandig had ingevoerd uit Japan. Die was niet goedgekeurd door de Spaanse autoriteiten, dus weigerde onze elektricien de papieren te ondertekenen die volgens de elektriciteitsmaatschappij nodig waren. Dat lijntje van de buurman was prima voor wat lichtjes in huis, maar de ijskast en boiler, in zijn, en ons huis konden niet tegelijkertijd aanstaan. Gelukkig was hij er door de week niet, maar in het weekend zaten we regelmatig in het donker. Dan gingen we op bezoek bij Juan Oliver, zoals hij heette, die ons dan met een brede glimlach verzekerde, dat er echt helemaal geen problemen waren : "no problemas". Ook zette hij vaak verstrooid (?) de hoofdschakelaar uit als hij weer voor een week terug keerde naar zijn huis in Sóller, dan moesten we hem daar opbellen. Na een tijd, gaf hij ons de sleutels van zijn huisje, zodat we, als hij weg was, in het donker de berghelling af konden glibberen en glijden om de schakelaar weer op 'aan' te zetten.
Water werd verzorgd door een andere Juan, die 2 tankwagens bezat. Hij tankte bij een bron in Deià, waar het water gewoon van de berg afliep. Dat verkocht hij dan weer voor een aardig bedrag. Omdat wij op zo'n steile helling zaten, moesten we bovenaan de weg een pijpleiding aanleggen naar de watertank onder ons terras. Als het zomer was had hij het erg druk en was het moeilijk hem te pakken te krijgen. Dus ruimschoots voor de tank leeg was, moesten we dat bestellen. Ik deed dat vaak, door 's morgens vroeg ( om 7.00 uur) op de weg te gaan staan tussen Deià en Sóller, waar de weg op het hoogste punt een afslag had naar onze urbanisatie, en enthousiast te zwaaien als ik hem zag. Het was een aardige man, die dan altijd stopte en beloofde, dat de volgende tank voor ons was en hij hield altijd zijn woord. Omdat het wel even duurde voordat het water beneden was daalde hij altijd de trap af om wat met ons te drinken en de lokale roddels door te nemen. Omdat wij het lokale 'sufferdje' : "Es Veu de Sóller" lazen, wisten we wel iets van de schandalen in het dorp , maar niet wie wie was, dat kon hij ons dan in geuren en kleuren vertellen. Zo was er in die tijd een soortgelijk verhaal , als dat van de Nijmeegse 'fietsenhok-affaire' nu, alleen met dat verschil dat het iets te maken had met een vals gebit, dat vast was komen te zitten, en de vrouw en man die daarbij betrokken waren, moesten door een dokter bevrijd worden. Inderdaad, een wethouder en een raadslid ! Todo Sóller lag in een deuk.

Na 7 jaar werd ons elektriciteitsprobleem opgelost door een Argentijnse butler (van onze rijke Engelse buurman) , die petanca speelde met de àndere elektricien van het dorp. Hoe en wat er gebeurd is weten we niet, maar het kostte ons een fles whisky en toen hadden we eindelijk de benodigde handtekening van onze eigen elektricien ( blackmail ?), zodat we op het elektriciteitsnet werden aangesloten en we ons huis konden gaan verwarmen en koelen met de warmtepomp.

Natuurlijk gaven we een groot feest, waar Juan Oliver en zijn vrouw Margarita onze eregasten waren.

mijn boekenkast

Sinds ik leerde lezen op de lagere school, heb ik boeken verslonden. Mijn grootouders stuurden regelmatig jeugdboeken op zoals "Afkes Tiental"en vele anderen, vaak uitgegeven door de Fa. Kluitman uit Alkmaar ( als ik me dat goed herinner). Mijn ouders lazen veel en haalden hun boeken uit de plaatselijke uitleenbibliotheek, gevestigd in de enige boekhandel van ons dorp. Mijn moeder stuurde me daar iedere week naar toe om de boeken te ruilen, want ik herkende alle titels die ze al gelezen hadden aan de naam en/of de plaatjes op de 'cover'. Mijn vader had een voorkeur voor cowboy- (coiboi, zei hij) boeken en detectives, zoals die van Mickey Spillane; mijn moeder las graag 'damesromans' ( Courts Mahler etc.). Toen ik op de middelbare school zat, ging ik die boeken ook lezen, maar bovendien begon ik de boeken uit onze eigen boekenkast, vaak nog in eerste druk, te ontdekken zoals o.a. : "Villa des Roses"van Elsschot, "Rood Paleis"van Bordewijk,"The cruel Sea" van Monsarrat, "Ships that pass in the night" van Harraden en de "Verzamelde Gedichten " van Schiller, prachtig versierd met gravures, die diepe indruk op mij maakten.Veelal waren het voorstellingen van vrouwen, die met weggedraaide ogen op graven neergezegen waren terwijl de wolken voor de maan langs zwierden. Hoe deze literatuur in de boekenkast van mijn ouders terecht was gekomen ,vaak nog in fraaie eerste drukken, had waarschijnlijk een lugubere achtergrond. Iets wat te maken had met families, die in W.O. II spoorloos verdwenen waren, denk ik.

Na vele omzwervingen zijn mijn boeken en ik in Spanje aanbeland. Het is daarom niet vreemd, dat er een gedeelte van mijn boekenkast gereserveerd is voor alles wat met Spanje te maken heeft. Boeken over de geschiedenis, cultuur, fauna, flora, gewoontes, reis- en kookboeken, etc. Daarnaast staan hier uiteraard de bekendste boeken uit de Spaanse literatuur. Cervantes "Don Quijote de la Mancha " is wel de bekendste. Een aantal jaren geleden kreeg Cela de Nobelprijs, die in heel Spanje groots gevierd werd. Zijn bekendste boek is : "La Colmena " ( De Bijenkorf). En wie kent niet de toneelstukken en gedichten van Federico García Lorca ? Eén van mijn favoriete hedendaagse schrijvers ( helaas onlangs overleden) is Manuel Vázquez Montalban, wiens hoofdpersoon, privé-detective Pepe Carvalho, gourmet, wonende in Barcelona, wel een hele bijzondere kijk op de wereld en de mensen om hem heen heeft. Je zou hem kunnen vergelijken met de hoofdpersonen uit de boeken van Le Carré , die eenzelfde cynische blik bezitten vol droevig mededogen .

Sinds kort staan foto's van mijn boekenkast en een beschrijving van sommige delen daarin, op een leuke blog, genaamd : Foto's van boekenkasten ( http://boekenkastfoto.blogspot.com).